«Ποτίζει με ρευστότητα τις αγροτικές καλλιέργειες», "Τα Νέα" 09.05.2015

Πάνω από 15.000 αγρότες πριμοδοτούνται με πιστώσεις γα αγορές εφοδίων και καυσίμων

Έσπειραν συμβόλαια και τώρα θερίζουν κέρδη οι χιλιάδες αγρότες πανελλαδικά που έδεσαν τα τελευταία χρόνια την παραγωγή τους με μεταποιητικές επιχειρήσεις, εξασφαλίζοντας εκ των προτέρων τα απαιτούμενα κεφάλαια αλλά και αγοραστή για τη σοδειά τους σε κλειστές και προκαθορισμένες τιμές.

Έχοντας ελάχιστα χρόνια παρουσίας στην ελληνική αγορά, το μοντέλο της συμβολαιακής γεωργίας ή contract farming που αποτελεί εδώ και δεκαετίες μια από τις σημαντικότερες τάσεις παγκοσμίως, εμφανίζει ραγδαία ανάπτυξη και στη χώρα μας, με πάνω από 15.000 αγρότες να συμμετέχουν πλέον σε παρόμοια προγράμματα.

Που οφείλεται το μυστικό αυτής της επιτυχίας ; Στο πρόσφορο και γόνιμο έδαφος που βρήκε για να αναπτυχθεί, είναι καταρχήν η απάντηση.


Έδωσε λύσεις

Σε μια χώρα βυθισμένη στη κρίση, με έναν από τους μεγαλύτερους αναλογικά αγροτικούς πληθυσμούς στην Ευρώπη, σε μεγάλο βαθμό γηρασμένο, αλλά ταυτόχρονα διψασμένο για εκσυγχρονισμό, βελτίωση των υποδομών, και νέες πρακτικές με σκοπό να γίνει πιο ανταγωνιστικός, η συμβολαιακή γεωργία έδωσε λύσεις σε δύο προβλήματα.

Πρώτον, στην ανάγκη των παραγωγών να εξασφαλίσουν πιστώσεις για την αγορά εφοδίων και καυσίμων πριν την έναρξη της καλλιεργητικής περιόδου, και κυρίως αγοραστή βρέξει-χιονίσει των προϊόντων τους. Δεύτερον, στην ανάγκη των αγροτικών βιομηχανιών να ξέρουν ότι επίσης βρέξει-χιονίσει θα έχουν πρόσβαση σε διασφαλισμένης ποιότητας και ποσότητας προϊόντα.

Έλειπε φυσικά από την εξίσωση η χρηματοδότηση. Το παζλ συμπληρώθηκε όταν μετά την εξαγορά της Αγροτικής από την Πειραιώς, η τράπεζα, διαβλέποντας τις τεράστιες δυνατότητες του ελληνικού αγροτικού τομέα, αποφάσισε να μπει δυναμικά στη συμβολαιακή γεωργία, συντονίζοντας και χρηματοδοτώντας τόσο τον γεωργό ή κτηνοτρόφο όσο και τον αγοραστή των προϊόντων τους.

Δύο χρόνια μετά την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος τα νούμερα δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει μπει για τα καλά στο δρόμο του contract farming. Οι αγρότες και κτηνοτρόφοι που συμμετέχουν στο πρόγραμμα συμβολαιακής γεωργίας – κτηνοτροφίας της Τράπεζας Πειραιώς, ξεπερνούν τους 15.000. Οι συμφωνίες απορρόφησης της σοδειάς τους με εταιρείες ξεπερνούν τις 150. Οι συνολικές πιστώσεις που έχουν εγκριθεί από την τράπεζα προς παραγωγούς, επιχειρήσεις, αγροτικούς συνεταιρισμούς και βιομηχανίες ξεπερνούν τα 500 εκατ. ευρώ. Στις επιχειρήσεις αυτές απασχολούνται περισσότεροι από 12.500 εργαζόμενοι. Επειδή είναι σε μεγάλο βαθμό εξωστρεφείς, η αξία των εξαγωγών των επιχειρήσεων και συνεταιρισμών που συνεργάζονται στο πρόγραμμα υπερβαίνει τα 1,2 δισ. ευρώ. Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 20% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών. Τα δε παραγόμενα με αυτό τον τρόπο προϊόντα κατευθύνονται σε περισσότερες από 54 χώρες.


Νέες συμφωνίες

Ειδικά το τελευταίο 6μηνο, ακριβώς επειδή το πρόγραμμα εξασφαλίζει τη ρευστότητα που είναι το νούμερο ένα ζητούμενο για παραγωγούς και επιχειρήσεις στις δύσκολες σημερινές συνθήκες, η ζήτηση έχει αυξηθεί περαιτέρω. Από τα μέσα Οκτωβρίου 2014 μέχρι και σήμερα, συνήφθησαν 61 νέες συμφωνίες μεταξύ της Πειραιώς και συνεταιρισμών ή αγροτικών επιχειρήσεων σε 31 νομούς.

Ακτινογραφώντας το τι έχει συμβεί μέχρι σήμερα, βλέπουμε ότι με προκαθορισμένες από πριν τιμές και «κλειστά» συμβόλαια καλλιεργούνται πανελλαδικά πάνω από 30 προϊόντα.


Τα οφέλη για αγρότες – επιχειρήσεις
Οι παραγωγοί αποκτούν κεφάλαια πριν ακόμη καλλιεργήσουν τα προϊόντα τους

Η εικόνα είναι λίγο πολύ γνωστή. Κάθε φορά που ξεκινά η καλλιεργητική περίοδος ο μέσος παραγωγός έχει τους ίδιους προβληματισμούς: αν θα βρει τα χρήματα που του χρειάζονται για να αγοράσει εφόδια και να πληρώσει εργατικά χέρια, καθώς επίσης όταν έρθει η ώρα της συγκομιδής αν θα καταφέρει να πουλήσει τη σοδειά του, σε τι τιμές, και το κυριότερο πότε θα εξοφληθεί.

Απαντήσεις σε αυτούς τους προβληματισμούς επιχειρεί να δώσει η συμβολαιακή γεωργία. Λειτουργεί ως εξής: η τράπεζα συνάπτει δανειακή σύμβαση σε δύο επίπεδα. Πρώτον, με την επιχείρηση ή το συνεταιρισμό που θα αγοράσει τα προϊόντα από τους αγρότες και κτηνοτρόφους. Εγκρίνεται δηλαδή κεφάλαιο κίνησης για την εξόφληση της παραληφθείσας πρώτης ύλης από τους παραγωγούς. Δεύτερον, με τους παραγωγούς που έχουν συνάψει ή θα συνάψουν συμβόλαιο με την παραπάνω επιχείρηση. Τους χορηγείται συγκεκριμένα πίστωση για αγορές αγροτικών εφοδίων και καυσίμων από συνεργαζόμενα στο πρόγραμμα καταστήματα που διαθέτουν POS, κάνοντας χρήση της ειδικής κάρτας Συμβολαιακής Γεωργίας και Κτηνοτροφίας που προμηθεύονται για το σκοπό αυτό.

Ετσι, οι παραγωγοί έχουν στα χέρια τους ρευστότητα τη στιγμή που τη χρειάζονται, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα εκ των προτέρων τον αγοραστή του παραγόμενου προϊόντος. Όσο για τις επιχειρήσεις και τους συνεταιρισμούς, έχοντας εξασφαλίσει την απαιτούμενη ρευστότητα μπορούν με τη σειρά τους να βελτιώσουν την οργάνωση τους, να ελαχιστοποιήσουν το διαχειριστικό κόστος, να διασφαλίσουν την ποιότητα του προϊόντος σε όλη την αλυσίδα, και να προσαρμόσουν την προσφορά στη ζήτηση.


Κίνητρα από τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική για σύναψη συμφωνιών

Καθοριστικό ρόλο για την περαιτέρω ανάπτυξη της συμβολαιακής γεωργίας αναμένεται να διαδραματίσει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (2014-2020), καθώς ενθαρρύνει παρόμοιες δράσεις και πριμοδοτεί προϊόντα που παράγονται με αυστηρά ελεγχόμενες προδιαγραφές και ποιότητα.

Κι αυτό καθώς μέσω του αυστηρότερου ελέγχου του όγκου και της ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων επιτυγχάνεται ο απώτερος στόχος της ΚΑΠ για επαρκή εφοδιασμό της Ευρώπης με υγιεινότερα τρόφιμα.

Εκτός από τα κονδύλια της νέας ΚΑΠ που αφορούν στις άμεσες ενισχύσεις προς τους αγρότες, και τα οποία ανέρχονται σε περίπου 15 δισ. ευρώ, καταλυτικό ρόλο αναμένεται να παίξει ο δεύτερος πυλώνας της ΚΑΠ, το νέο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2020 προϋπολογισμού 4,5 δισ. ευρώ. Τα κονδύλια αυτά προορίζονται για προγράμματα εκσυγχρονισμού της γεωργίας, περιορισμού του κόστους παραγωγής, βελτίωσης των υποδομών, και διάχυσης της καινοτομίας. «Κουμπώνουν» δηλαδή με τις βασικές κατευθύνσεις της συμβολαιακής γεωργίας.

Άλλωστε, οι στόχοι της νέας ΚΑΠ για ηλικιακή ανανέωση του ευρωπαϊκού αγροτικού πληθυσμού μέσω της υποστήριξης των νέων αγροτών και για ώθηση σε ορθές παραγωγικές πρακτικές, επίσης αναμένεται να σπρώξουν μπροστά τη συμβολαιακή γεωργία. Σημειωτέον ότι η Ελλάδα άργησε πολύ να ανακαλύψει τη συμβολαιακή γεωργία. Σε Ευρώπη και ΗΠΑ τα μεγέθη της είναι τεράστια. Για παράδειγμα στη Φιλανδία το 90% των γαλακτοκομικών εκμεταλλεύσεων και το 80% των χοιροτροφικών λειτουργούν με αυτό τον τρόπο. Στις ΗΠΑ καλύπτει άνω του 40% της συνολικής αγροτικής παραγωγής και το 90% της παραγωγής πουλερικών, καπνών και ζαχαρότευτλων.


Συμφωνίες από την Κρήτη μέχρι τον Έβρο

Σε επίπεδο εταιρειών και συνεταιρισμών, η Πειραιώς συνεργάζεται με εταιρείες όπως οι Κυρ Γιάννη, Τσελεπός, Λαζαρίδης, Νεμέα (σταφύλι), οι Ολυμπιακή Ζυθοποιία και Βεργίνα (κριθάρι), η Όλυμπος (γάλα), η Κίκιζας (σιτάρι), η Eurosud-McCain (πατάτες), η Αττική Μελισσοκομική Α.Πίττας (μέλι), η Αγγελάκης (αραβόσιτος), η ΓΑΙΑ (μηδική), η ΘΕΣΓΗ (σιτάρι, κριθάρι), η ΕΑΣ Αργολίδας (πορτοκάλια), οι Agroinvest, Φυτοενέργεια, GF Energy (ενεργειακά φυτά), η Venus (παραγωγή κομπόστας για φρούτα), η Νομικός (βιομηχανική τομάτα), η Γεωργίου (ξερά κρεμμύδια), η Βαμβακουργία Βοιωτίας (βαμβάκι), η ΡΟΗ (ελιές καλαμών), κ.ά. Πρόκειται για συνεργασίες που καλύπτουν όλη τη χώρα, από την Κρήτη μέχρι τον Έβρο. Στόχος της τράπεζας είναι να διπλασιαστούν εντός του έτους οι 100 συμφωνίες που είχαν συναφθεί το 2014, αλλά και να καλύψει το σύνολο των παραγόμενων στην χώρα προϊόντων.


Αγροτικός τομέας
Αντίδοτο στην ανεργία

Παρά τη δύσκολη οικονομική συγκυρία, ο αγροτικός τομέας, ελλείψει προφανώς και άλλων επιλογών, εμφανίζεται ιδιαίτερα ανθεκτικός. Το παραγόμενο προϊόν αντιστοιχεί περίπου στο 3% του ελληνικού ΑΕΠ, ποσοστό διπλάσιο από το μέσο κοινοτικό επίπεδο, που δεν ξεπερνά το 1,5%. Υψηλή είναι η συμμετοχή του και στην απασχόληση με ποσοστό πάνω από 12% έναντι μόλις 5% στην Ε.Ε., στοιχείο προφανώς που έχει τη δική του σημασία σε μια χώρα με έξαρση της ανεργίας.


ΝΕΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ 6ΜΗΝΟ (pdf)