«Κορινθιακή σταφίδα: Ο ελληνικός “μαύρος χρυσός”», "Ελεύθερος Τύπος" 5.2.2015

ΑΝΟΔΙΚΗ ΤΑΣΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ Η ΤΙΜΗ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ


Κορινθιακή σταφίδα: Ο ελληνικός «μαύρος χρυσός»

Προϊόν υψηλής διατροφικής αξίας, η κορινθιακή σταφίδα είναι μια «υπερτροφή» με εξαγωγική δυναμική. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς πως η ποσότητα που περνάει τα σύνορα υπερβαίνει το 95% της συνολικής ετήσιας παραγωγής, επιβεβαιώνοντας περίτρανα το χαρακτηρισμό του ελληνικού μαύρου χρυσού.

Ο Ξενοφών Ζολώτας είχε πει κάποτε ότι η σταφίδα για την Ελλάδα ήταν «ό,τι και ο καφές για τη Βραζιλία», λόγω των υψηλών κερδών που αποκόμιζε η νέα εύρωστη εμπορική αστική τάξη. Σήμερα, περί τους 24.000 τόνους κορινθιακής σταφίδας ταξιδεύουν ετησίως προς τις αγορές της Ευρώπης κυρίως της Αγγλίας και της Ολλανδίας, των Η ΠΑ, της Κίνας και της Αυστραλίας.

Στην Ελλάδα καλλιεργείται πάνω από το 80% της παγκόσμιας ποσότητας, ενώ πολύ μικρές ποσότητες παράγονται στην Καλιφόρνια, στην Αυστραλία και την Κίνα. Ενδεικτικό είναι ότι οι πρώτες εταιρίες σε παγκόσμια κλίμακα που προσφέρουν τιμές για σταφίδα είναι οι ελληνικές και μάλιστα οι συνεταιριστικές. Κι αυτό λόγω της παράδοσης, της καλύτερης ποιότητας και των ισχυρών εμπορικών τμημάτων των ελληνικών εταιριών. Εγχώρια καταναλώνονται περίπου 1.000 τόνοι, ενώ ακόμη 1.000 τόνοι αποτελούν πρώτη ύλη για την παραγωγή υψηλής ποιότητας ξιδιού (κοινού ή βαλσαμικού).

Η σταφίδα... σε αριθμούς

Η κορινθιακή σταφίδα καλλιεργείται σε τέσσερις νομούς της Πελοποννήσου (Αχαΐα 44.887 στρέμματα, Κορινθία 39.178, Μεσσηνία 25.161 και Ηλεία 24.896) και τη Ζάκυνθο (14.397 στρέμματα) με συνολική έκταση 148.516 στρέμματα έναντι 670.000 στρέμματα την περίοδο ακμής της, το 1891.Η παραγωγή της από τους 100.000 τόνους στη λήξη του 19ου αιώνα και την επίσης υψηλή απόδοση των 71.000 τόνων, το 1981, έπεσε στους 22.000 τόνους τη δεκαετία 2000 2010.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση της δυναμικής του προϊόντος με πολλές αναμπελώσεις που ξεκίνησαν το 2009 και με την προοπτική αύξησης της παραγωγής στους 30.000 τόνους ετησίως. Ταυτόχρονα, καταγράφεται ανοδική τάση στην τιμή παραγωγού κορινθιακής σταφίδας έφτασε ακόμη και το 1,50 ευρώ ανά κιλό από 0,45 ευρώ που ήταν προ εξαετίας. Βασική αιτία φαίνεται να είναι π μειωμένη παραγωγή λόγω καιρικών συνθηκών, με τις απώλειες για κάποιους παραγωγούς να φθάνουν ακόμα και το 25-30%.

Η φετινή χρονιά, ωστόσο, είναι γρίφος για την ελληνική αγορά, καθώς οι καλλιεργητές της κορινθιακής σταφίδας δεν αντιμετωπίζουν μόνο τη μείωση της παραγωγής λόγω των καιρικών συνθηκών, αλλά και την εξ Ανατολών «επίθεση» της τουρκικής σουλτανίνας που παρουσιάζει υπερπαραγωγή, με επιπλέον ποσότητα 100.000 τόνων ή συνολικά από 270.000 μέχρι 360.000 τόνους σε ετήσια βάση.

Η καλλιεργητική φροντίδα

Η μαύρη σταφίδα καλλιεργείται από παραγωγούς-μικροϊδιοκτήτες γης λόγω των απαιτητικών καλλιεργητικών τεχνικών που εφαρμόζονται, με ελάχιστη εισερχόμενη εργασία. Τα αμπέλια μαύρης σταφίδας απαιτούν πολύ προσωπική εργασία, καθώς βρίσκονται σε ορεινές και μη αρδευόμενες περιοχές.

Η καλή χρονιά φαίνεται από τον τρύγο. Η επίδραση του ήλιου παίζει τον καίριο ρόλο για την ξήρανση της σταφίδας, η οποία απλώνεται επάνω σε σταφιδόχαρτο σε χωμάτινα αλώνια σκεπασμένα παλαιότερα με πανιά και αργότερα μέχρι και σήμερα με τα νάιλον. Ανάλογα με την ηλιοφάνεια, ο χρόνος ξήρανσης κυμαίνεται από 10 έως 25 ημέρες.

Την ξήρανση ακολουθεί το καθάρισμα από τα ξερά κοτσάνια των σταφυλιών και το πέρασμα από την κοσκινίστρα, προκειμένου να καθαριστεί όσο περισσότερο γίνεται. Καθαρισμένη πια μπαίνει σε τσουβάλια και αποθηκεύεται σε σκιερό και δροσερό μέρος μέχρι να διατεθεί από τους παραγωγούς στα εργοστάσια.

Συμβολαιακή γεωργία

Τα οφέλη της μαύρης σταφίδας έχει εντοπίσει η Παναιγιάλειος Ένωση Συνεταιρισμών, η οποία από φέτος συμμετέχει με τους παραγωγούς της στο πρόγραμμα Συμβολαιακής Γεωργίας της Τράπεζας Πειραιώς.

Ο σταφιδοπαραγωγός μέσω της ειδικής πιστωτικής κάρτας που παρέχει το πρόγραμμα έχει ρευστό, με ευνοϊκό επιτόκιο που «τρέχει» μόνο για την καλλιεργητική περίοδο και για όσα από τα χρήματα χρησιμοποιεί. Με τον τρόπο αυτό καλύπτει το κόστος παραγωγής, από την αγορά των αγροτικών εφοδίων, πετυχαίνοντας χαμηλότερες τιμές, μέχρι ακόμη και την ενέργεια και τα εργατικά. Υπενθυμίζεται πως το πρόγραμμα καλύπτει όλη την παραγωγική, εφοδιαστική και μεταποιητική αλυσίδα του προϊόντος. «Στόχος μας ήταν και παραμένει να ενταχθούν όλοι οι παραγωγοί στο πρόγραμμα, καθώς όλοι έχουν αυξημένες ανάγκες», τόνισε o πρόεδρος της Ένωσης, Αθανάσιος Σωτηρόπουλος, για να συμπληρώσει ότι το πρόγραμμα βοηθάει, αλλά πρέπει να επεκταθεί.

Η Παναιγιάλειος Ένωση συγκεντρώνει περίπου το 60-65% της συνολικής παραγόμενης ποσότητας στην Ελλάδα κατά προσέγγιση 17.000 τόνους. Από αυτούς εξάγει πάνω από το 95% σε Αγγλία, Ευρωπαϊκή Ένωση, ΗΠΑ, Ιαπωνία, Κίνα και Αυστραλία, ενώ σχεδόν το 3% το διοχετεύει στην Ελλάδα.

Οι μαρτυρίες

Το 2014 δεν ήταν από τις καλύτερες καλλιεργητικές χρονιές για τους σταφιδοπαραγωγούς του Αιγίου, που είδαν τόνους σταφίδες να γεμίζουν αρρώστιες και τέλος να σαπίζουν. Ο αέρας του Μαΐου «μαστίγωσε» τα αμπέλια. Μετά ήρθε το χαλάζι και ύστερα τους έπνιξαν οι βροχές.

Οι ασθένειες έπληξαν τα αμπέλια, επισήμανε ο 60χρονος Σπύρος Παυλόπουλος, ο οποίος από τα 30 στρέμματα που διαθέτει στην Αρραβωνίτσα Αιγίου μαζεύει κοντά 11 τόνους σταφίδας κάθε χρόνο. «Φέτος έχω μια απώλεια της τάξης του 60%, καθώς μάζεψα μόνο 5 τόνους. Αιτία ο αέρας της περασμένης άνοιξης» είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Δεν αποκλείεται να περιορίσω την έκταση με την παραγωγή σταφίδας και να επεκταθώ πιο πολύ στα λιόδεντρα». Ο κ. Παυλόπουλος εντάχθηκε στο πρόγραμμα Συμβολαιακής Γεωργίας της Τράπεζας Πειραιώς και όπως ανέφερε «χρησιμοποίησα την ειδική κάρτα για να καλύψω τα έξοδα από τα εργατικά και την αγορά των αγροεφοδίων».

Την ειδική κάρτα χρησιμοποίησε και ο κ. Γεώργιος Τερλεπάνης από την Αραγόζαινα Αιγίου για να καλύψει τα εργατικά. 0 κ. Τερλεπάνης είναι η δεύτερη γενιά σταφιδοπαραγωγών, μέλος της ένωσης την τελευταία 40ετία. Για τα 50 στρέμματα που καλλιεργεί, ιδιόκτητα ή με ενοίκιο, ο τρύγος απαιτεί πολλά χέρια αν και φέτος η συνήθης ετήσια παραγωγή των 22 τόνων περιορίστηκε σε μόλις 16 τόνους.

Σταφίδα και υγεία

Η κορινθιακή σταφίδα είναι ο μοναδικός τύπος που προέρχεται από μαύρο σταφύλι, γεγονός που το αναδεικνύει όχι μόνο σε προϊόν υψηλής διατροφικής αξίας, αλλά και με σημαντικές δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα εννέα επιστημονικά συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η έρευνα του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου:

1. Πολύ καλή πηγή αντιοξειδωτικών συστατικών - με αντιοξειδωτικό περιεχόμενο υψηλότερο και από αυτό της σουλτανίνας και άλλων φρούτων.

2. Το φαινολικό/αντιοξειδωτικό περιεχόμενο της παραμένει σταθερά υψηλό κατά την ξήρανση του σταφυλιού, αλλά και κατά την περαιτέρω επεξεργασία του προϊόντος, όπως π.χ. κατά την παρασκευή μπισκότων κ.λπ.

3. Καταναλώνεται με τον φλοιό της, καθώς είναι πλήρης ανθοκυανινών και άλλων αντιοξειδωτικών. Έχει μάλιστα πολύ υψηλό ποσοστό διαιτητικών ινών που υπολείπεται μόνον μερικών (φυλλωδών) λαχανικών, που λειτουργούν ως υπόστρωμα για ωφέλιμα βακτήρια του παχέος εντέρου. Της προσδίδουν δηλαδή πρεβιοτικές ιδιότητες, που όχι μόνο βοηθούν στην καλή λειτουργία του εντέρου αλλά εμποδίζουν και τη βιοσύνθεση χοληστερίνης.

4. Τα σάκχαρα της δεν είναι σε μορφή κρυστάλλων, επομένως μπορούν να «εγκλωβίσουν» άλλα συστατικά (αντιοξειδωτικά, αρωματικές ουσίες) και να τα προστατεύσουν, απελευθερώνοντάς τα κατά την κατανάλωση του τροφίμου.

5. Υπάρχει βιοδιαθεσιμότητα των μικροσυστατικών της στο αίμα και μεγάλη αντιοξειδωτική ικανότητα.

6. Έχει μέτριο γλυκαιμικό δείκτη και ως εκ τούτου η επίδραση της στους διαβητικούς είναι χαμηλή έως μέτρια, γεγονός που την καθιστά κατάλληλο ακόμη και για ειδικές κατηγορίες ασθενών.

7. Σε δημοσιευμένες μελέτες αποδείχθηκε ότι εκχυλίσματα κορινθιακής σταφίδας επιδρούν σημαντικά στην αύξηση των αποπτωτικών καρκινικών κυττάρων του στομάχου και του παχέος εντέρου. Η έρευνα συνεχίζεται με την επίδραση της σταφίδας σε άλλες καρκινικές σειρές.

8. Χορηγήθηκε, με ιατρική παρακολούθηση, σε ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου ΙΙ και φάνηκε ότι η κατανάλωση δύο ισοδυνάμων κορινθιακής σταφίδας (36 γραμ./ημέρα) δεν αυξάνει τη γλυκόζη του αίματος, μειώνει την αρτηριακή πίεση και αυξάνει σημαντικά την αντιοξειδωτική ικανότητα του αίματος. 

9. Τα ξηρά φρούτα, επομένως και η σταφίδα, είναι μέλος της ομάδας φρούτων που αποτελούν βασικά συστατικά της διατροφής μας και βρίσκονται στη βάση της πυραμίδας της μεσογειακής διατροφής.